چاه آسانسور چیست؟
چاه آسانسور فضایی است که ریل ها و برخی از تجهیزات آسانسور در آن نصب می شوند. کابین و وزنه تعادل ( در صورت وجود ـم ) در این محل حرکت می کنند و معمولا با دیوارها، درب های طبقات و درب و دریچه های اضطراری پوشیده می گردد.
چاه آسانسور نیز بخشی از آسانسور محسوب می گردد. ابعاد دقیق چاه آسانسور، تابع نوع درب به کار رفته و اندازه ورودی ،ن ها، ابعاد کابین و مقدار ظرفیت کابین و نوع سیستم محرکه می باشد. البته اندازه چاه ممکن است یا توجه به نوع محصول به کار رفته شرکت آسانسوری، متغیر باشد و حتی ممکن است طبق ابعاد پیشنهادی، استاندارد نباشد به طور مثال ابعاد چاه در آسانسورهایی که از درب لولایی در طبقات استفاده می کنند.
فاصله قائم بین کف بالاترین توقف زیر سقف چاه آسانسور را بالاسری می گویند. این فضا بشی از چاه آسانسور می باشد، این فاصله برای جلوگیری از برخورد تعمیرکاران یا اجزای فوقانی کابین با سقف چاه پیش بینی می شود. فاصله قائم بین کف پایین ترین توقف تا کف چاه آسانسور به ابعاد چاه آسانسور را چاهک می گویند، این اندازه مانند بالاسری از اهمیت زیادی برخخوردار است.
چاهک آسانسور
ارتفاع چاهک تابع ارتفاع ضربه گیر حد فاصل کابین با روی ضربه گیر، اندازه یوک و دیگر تجهیزات از جمله در صورت وجود فلکه هرزگرد زیر کابین می باشد. به هنگام طراحی ستون ها و فونداسیون اطراف چاهک دقت شود که ابعادچاهک باید دقیقا هم اندازه چاه باشد . فوندانسیون پایه ستون های اطراف چاه آسانسور پایین تر از عمق مورد نیاز چاهک طراحی و اجرا شوند. چاهک نیز باید از نظر نفوذ رطوبت به داخل، دارای عایق بندی مناسب بوده، کف ان سیمان کاری یا موزاییک غیر لغزنده پوشیده شده، برای تخلیه آب داخل چاهک باید کف شوری در کف پیش بینی گردد و آب نفوذی به داخل میله هدایت گردد. در صورتی که به شبکه فاضلاب هدایت گردد باید به صورت غیر مستقیم متصل شود.
میله چاه با ارتفاع حدودا 3 – 5 متر و قطر 70 سانتی متر پیش بینی می گردد. اگر مقدار آب نفوذی به طوری باشد که زمین نتواند آن را جذب کند در کف چاهک یک حوضچه ( Suamp) به ابعاد 50 در 50 در 50 سامتی متر ایجاد نموده با نصب یک پمپ کف کش فاضلاب آب دهی حداقل 100 لیتر بر دقیقه در آن نصب کرده و آب های سطحی خارحی از چاه آسانسور منتقل می شود. حوضچه به صورت سرپوشیده ساخته می شود به طوری که پاگیر نباشد.
در صورتی که عمق چاهک بیش از یک متر باشد، نردبان به نحوی که از قطعات متحرک فاصله مناسبی داشته باشد، در آن کار گذاشته شود. ضربه گیرها یا سکوی محل استقرار ضربه گیرهای کابین و وزنه تعادل در فضای داخل چاهک قرار می گیرند، این ضربه گیرها یا ستون ها باید به نحوی به کف چاهک نصب یا اجرا شوند که پس از برخورد کابین با وزنه تعادل و فشرده شدن فضای خالی به عنوان جان پناه به ارتفاع حداقل 50 سانتی متر به ابعاد 50 در 60 در 100 سانتی متر در انتهای چاهک باقی بماند.
چاه مشترک آسانسور
درصورتی که چاه آسانسور مشترک باشد باید این چاهک ها به نحوی مقتضی از کف چاهک تا ارتفاع 2.5 متر جداسازی شوند و بتوان به صورت ایمن از طریق ورودی به چاهک مربوطه رفت و آمد نمود. دیواره جداکننده با توری چشمه ای 3 در 3 سانتی متر با مفتول به قطر 3 میلی متر باشد.
چاه آسانسور پانورامیک
در آسانسورهایی که کابین آن ها به صورت پانورامیک (در فضای باز) هستند، ممکن است بخشی از دیواره ی چاه آسانسور شیشه ای یا به صورت نماباز بوده و محصور نباشد.
در آسانسورهای پانورامیک، مطابق با استاندارد ایمنی آسانسورها چاه نباید معرض سقوط افراد غیر متخصص باشد. بدین منظور چاه از سمت درب ورودی آسانسور حداقل به ارتفاع 3.5 متر و دیگر اطراف حداقل 2.5 متر باید محصور گردد. در صورت وجود ارتفاع 2.5، فاصله افقی بدنه کابین از دیوار جداکننده حداقل 0.5 متر باشد. ارتفاع 2.5 متر می تواند حداقل 1.10 متر کاهش یافته که در این صورت حداقل فاصله افقی، باید بیشتر از 2 متر باشد.
در صورت به کار بردن شیشه ی در، بخشی از چاه آسانسور باید نوع، ضخامت و سازنده آن مشخص باشد. حتما پس از نصب نیز مشخصات فوق روی شیشه باقی می ماند.
نوع شیشه باید به گونه ای باشد که مسافرین وجود شیشه را از بیرون حس کنند. حداقل ضخامت شیشه (طبق استاندارد EN81) 11 میلی متر و از نوع لمینت بوده و باید بتواند نیروی ضربه به مقدار 300 نیوتن را در هر 2.5 سانتی متر مربع خود تحمل کند.اصولا آسانسورهای پانورامیک جهت ایجاد حالت مطبوع در مسافرین داخل کابین در ساختمان پیش بینی می شوند. لذا باید هماهنگی لازم و کافی بین معمار طراح ساختمان با متخصصان آسانسور در طراحی و ساخت آسانسور پانورامیک به عمل آید. زیرا تعداد زیادی از قطعات آسانسور داخل چاه قابل مشاهده بوده که ممکن است از نظر ظاهریمناسب نباشد. در چاه آسانسور نماباز که در خارج از ساختمان طراحی می گردند کلیه یسوئیچ های کنترلی و قطعات نگهدارنده ریل ها باید از نوع مناسبی اتنخاب شوند.
کفشک های روی کابین باید از نوع غلتکی اتنخاب شوند. زیرا ریل ها دیگر نیازی به روغن کاری نداشته که در غیر این صورت با استفاده از کفشک های لغزشی امکان پاشش روغن به روی شیشه های اطراف چاه آسانسور باعث کثیف شدن آن ها خواهد گردید.
به دلیل وجود وزنه تعادل و کابل متحرک (تراول کابل) چاه آسانسور باید از طرح خاصی پیروی نماید تا امکان پوشاندن مجموعه وزنه تعادل باشد. در آسانسورهایی که کابین خارج از ساختمان بوده و به صورت نماباز ساخته می شوند، تغییرات درجه حرارت می یابد کاملا مدنظر باشد به گونه ای که این تغییرات درجه حرارت به ایمنی آسانسور لطمه ای نزند زیرا ممکن است این موضوع باعث عدم آسایش مسافرین شود. در کشور انگلیس برای یخ زدن تجهیزات به ویژه ریل ها، تجهیزات ترمز ایمنی، ضربه گیرها و درب های اتوماتیک در زمستان از سیستم های خاص گرم کن مانند المنت های برقی استفاده می شود.
در این آسانسورها به دلیل تابش مستقیم نور خورشید لازم است مقدار گرمایش تابشی کنترل و در زمستان هوای داخل کابین گرم شود. این موضوع از اهمیت خاصی برخوردار است، به خصوص هنگامی که احتمال این که مسافرین در داخل کابین محبوس شوند وجود دارد. برای ایجاد گرمایش و سرمایش می توان Heat Pump در کابین استفاده نمود.
جنس مصالح
طبق استاندارد BS، دیواره های اطراف چاه باید حداقل به مدت یک ساعت در مقابل حرارت مقاوم باشد. حداقل ضخامت دیوار از جنس مصالح آجری 20 سانتی متر و از مصالح بتنی مسلح 10 سانتی متر می باشد. درب های طبقات آسانسور نیز باید بتواند حداقل 30 دقیقه حرارت راتحمل نمایند.
روشنایی
روشنایی داخل چاه و چاهک آسانسور حداقل 50 لوکس می باشد که باید به صورت مظلوب تعیین شود. دو عدد لامپ در فاصله 0.5 متر از بالاترین و پایین نقطه چاه و باقی لامپ ها به فواصل حداکثر 7 متر با حفاظ و قالیت روشن و خاموش شدن از موتورخانه و چاهک باید نصب شوند.
چراغ ها باید به صورت آسان و در زمان کوتاهی قابل تعویض باشند. در چاه هایی که آسانسور در نمای باز است می توان رعایت شدت روشنایی، چراغ هایی هماهنگ با محیط اطراف چاه هستند، کورد استفاده قرار گیرند.
مدار تغذیه روشنایی چاه و پریزهای برق باید طوری مد نظر گرفته شود که در صورت قطع مدار تغذیه آسانسور به منظور تعمیرات احتمالی و موارد دیگر، برق در مدار تغذیه آن ها بماند و در صورت وجود برق اضطراری توسط مدار آن قابل تغذیه باشد.
چاهک معلق
در صورتی که امکان دسترسی یه چاه آسانسور وجود داشته باشد به عبارت دیگر زیر چاهک آسانسور خالی باشد، باید علاوه بر تقویت سازه کف چاهک که بتواند حداقل 5000 نیوتن را تحمل کند، وزنه تعادل مجهز به سیستم ترمز ایمنی بوده یا ستون محکمی در امتداد مرکز وزنه تعادل از کف چاهک تا زمین امتداد یابد.
بازتاب: موتورخانه - خدمات آسانسور کُرد صنعت